Fundusz inwestycyjny w Luksemburgu – zasady zarządzania

Anatomia luksemburskiego ekosystemu: Kto co robi i dlaczego wszyscy się potrzebują

Kiedy tworzysz fundusz w Luksemburgu, nie zakładasz po prostu spółki i otwierasz rachunku bankowego. Wchodzisz w skomplikowany ekosystem wyspecjalizowanych pośredników, z których każdy pełni funkcję wymaganą przez prawo lub niezbędną dla sprawnej operacji.

Spółka zarządzająca (management company – ManCo) to serce struktury. To jest podmiot, który faktycznie zarządza funduszem – podejmuje decyzje inwestycyjne, przeprowadza analizę należytej staranności, negocjuje warunki transakcji. Ale w Luksemburgu możesz wybrać jedną z dwóch ścieżek: być własną spółką zarządzającą – wtedy potrzebujesz licencji od komisji nadzoru sektora finansowego (Commission de surveillance du secteur financier – CSSF), kapitału minimum sto dwadzieścia pięć tysięcy euro, lokalnej substancji w postaci biura i pracowników – albo zdelegować zarządzanie do licencjonowanej zewnętrznej spółki zarządzającej.

Dla większości międzynarodowych zarządzających druga opcja jest efektywniejsza. Delegowanie do zewnętrznej ManCo pozwala uniknąć konieczności uzyskiwania licencji, utrzymywania lokalnego biura, zatrudniania specjalistów od zgodności z przepisami. Zewnętrzna spółka zarządzająca bierze na siebie ciężar regulacyjny, a zarządzający funduszem koncentruje się na tym, co robi najlepiej – generowaniu nadwyżkowych stóp zwrotu.

Typowy model: zarządzający funduszem w Londynie, Nowym Jorku lub Hongkongu zawiera umowę o zarządzanie inwestycjami z luksemburską spółką zarządzającą. ManCo formalnie podejmuje decyzje, ale w praktyce implementuje zalecenia zarządzającego inwestycjami w granicach mandatu inwestycyjnego określonego w prospekcie. Za tę usługę spółka zarządzająca pobiera typowo od jednej setnej do pięciu setnych procenta aktywów pod zarządzaniem rocznie – nieznaczny koszt w porównaniu z kosztami własnej licencji.

Depozytariusz to drugi obowiązkowy element. Każdy fundusz regulowany – UCITS, fundusze części drugiej, SIF, SICAR – musi mieć depozytariusza odpowiedzialnego za przechowywanie aktywów, weryfikację transakcji, monitoring przepływów gotówki. To nie jest tylko przechowywanie – depozytariusz ma obowiązek nadzorczy. Jeśli fundusz próbuje zrobić transakcję niezgodną z prospektem – na przykład przekroczyć limit ekspozycji na jednego emitenta – depozytariusz musi to zablokować.

Rynek depozytariuszy w Luksemburgu jest oligopolem. Pięć największych banków – BNP Paribas, JPMorgan, State Street, Northern Trust, Caceis – kontroluje większość rynku. Koszty? Typowo od dwóch do pięciu setnych procenta aktywów pod zarządzaniem plus opłaty transakcyjne. Przy funduszu miliarda euro to dwieście do pięciuset tysięcy euro rocznie. Brzmi drogo? Dla porównania – w jurysdykcji offshore jak Kajmany czy Brytyjskie Wyspy Dziewicze możesz mieć depozytariusza za pięćdziesiąt tysięcy dolarów rocznie. Ale nie dostajesz tego, co daje luksemburski depozytariusz: globalną sieć przechowania, integrację z wszystkimi głównymi platformami rozliczeniowymi, natychmiastową wiarygodność wobec inwestorów instytucjonalnych.

Administrator funduszu to operacyjny rdzeń funduszu. Oblicza wartość aktywów netto codziennie lub w określonych odstępach, przetwarza subskrypcje i umorzenia, prowadzi księgowość, przygotowuje raporty finansowe, zarządza relacjami z inwestorami. To jest usługa pracochłonna wymagająca setek specjalistów z różnych obszarów – księgowych, specjalistów podatkowych, prawników, specjalistów od technologii informacyjnych.

Najwięksi administratorzy – Apex, IQ-EQ, SS&C, Citco – mają setki bądź tysiące pracowników w Luksemburgu. Dla zarządzającego funduszem outsourcing administracji do profesjonalnego administratora ma fundamentalny sens – pozwala skupić się na inwestycjach zamiast operacyjnych bólów głowy. Koszty? Bardziej złożone niż depozytariusz – zazwyczaj stała opłata plus zmienny komponent oparty na transakcjach. Typowo trzydzieści do stu tysięcy euro rocznie dla małego funduszu, skalując do milionów dla największych.

Audytor to obowiązkowy element dla wszystkich funduszy regulowanych. Luksemburg wymaga audytu rocznych sprawozdań finansowych przez jedną z wielkiej czwórki – Deloitte, PwC, EY, KPMG – lub inną licencjonowaną firmę. Koszt audytu funduszu to typowo piętnaście do pięćdziesięciu tysięcy euro rocznie w zależności od złożoności.

Doradca prawny potrzebny jest na etapie strukturyzacji i na bieżąco dla bardziej złożonych transakcji. Główne firmy prawnicze w Luksemburgu – Clifford Chance, Linklaters, Allen & Overy, Arendt & Medernach, Elvinger Hoss – specjalizują się w funduszach i mają zespoły liczące dziesiątki partnerów. Początkowa strukturyzacja dla standardowego funduszu to koszt pięćdziesięciu do stu pięćdziesięciu tysięcy euro. Bieżące doradztwo prawne – zależy od aktywności funduszu.

Doradcy podatkowi – często firmy wielkiej czwórki – pomagają w optymalizacji struktury, przygotowywaniu opinii podatkowych dla inwestorów, nawigowaniu siecią umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Robert Nogacki

Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.

Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.

Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.

Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.

Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.

Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.

Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.